Okcydentaliści uznawali za pożądane wartości:
-indywidualność, wolność duchowa, emancypacje od zbiorowości, niezależne myślenie
-postęp, traktowany jako rozwój prowadzący do doskonalszych form, jego motorem jest rozum
-swoboda rozumiana jako opanowanie natury, zarówno zewnętrznej ( wynalazki, rzwój nauki), jak i wewn., (panowanie nad odruchami, ogłada, etykieta)
-swoboda obyczajów, uczuć i poglądów, docenienie prywatności, prawo do samotności („my home is my castle”- próba przeszczepienia na grunt rosyjski).
-porządek ( sprawne funkcjonowanie państwa; czystość, schludność)
-honor ( jest wartością wtedy, gdy jednostka jest wyemancypowana, gdy nie zależy od zbiorowości; odpowiedzialność za samego siebie; w Rosji pojedynki były zakazane jako barbarzyństwo, bo świadczyły o tym, że ludzie mają swoją godność i honor)
-postawa aktywna
-pracowitość, świadomość, że poziom życia zależy od wysiłku
-równość i sprawiedliwość społeczna (wyprowadzone z chrześcijaństwa- anegdota z Piotra I „Wybacz mi kolego, ciągle myślałem, że jestem w Rosji” do chłopa, którego zepchnął z chodnika, a który rzucił w niego ogryzkiem)
-otwartość na inne kultury, uniwersalizm
-jawność życia publicznego
-prawo wyprowadzone z racjonalnych przesłanek, stanowione i regulujące życie publiczne
-industrializacja i urbanizacja (przejawy potęgi rozumu człowieka, jego zdolności do ujarzmienia natury)
-komfort, dostatek, życie spokojne i uporządkowane

Słowianofile -Chomiakow, Kiriejewski, Samarin. Człowiek jest sobą tylko w zbiorowości (osobowość integralna- ciel’naja licznost’). Wypowiadali się w „Cierkow’ odna”, „ Notatki z historii powszechnej”- Chomiakowa. Przeciwnik Zachodu, indywidualizmu- to człowiek wyobcowany, samotny, nieszczęśliwy, przez to trudno mu osiągnąć zbawienie („to absolutna niemoc, wew. Chaos”, „Kościół jest jeden”). Najpełniej osobowość i jej przymioty ujawniają się we wspólnocie cerkiewnej. Wspólnotowy charakter Cerkwii- doktryna soborowości. Chomiakow uwielbiał obszczinę jako świecką formę swojej soborowości.
W każdej osobowości walczą pierwiastki wolności (irański) i konieczności (kuszycki). W Iranie i jego religiach po raz pierwszy pojawił się ten pierwiastek- tutaj personalizm, dążenia do syntezy kultury, świata i człowieka. Religie kuszyckie (afrykańskie, buddyzm, szwaizm-chyba)- to bóstwa nie traktuje się jako osoby, tam człowiek jest poddany jakieś wyższej konieczności, ideałem jest pustka, nicość. Religią irańską wg. Chomiakowa jest prawosławie, dążące do syntezy społeczeństwa i wnętrza człowieka. W jego doktrynie nie ma uwag o przyczynach zła, za to pełno o relacjach człowieka z soborowością. Chęć odseparowania się, oddzielenia, to symptomy zła. Człowiek Zachodu to przykład złego wyboru sposobu życia, jego indywidualizm staje się dla niego samego czymś złym, a społeczeństwo musi się bronić przed zbytnimi indywidualistami- stąd prawo. Absolutyzacja rozumu na Zachodzie- człowiek, pełen pychy, chciał sam urządzić świat według własnego rozumu, a teraz musi za to płacić.
Wolność człowieka w 3 odłamach chrześc.. –najlepsze jest prawosławie, bo zapewnia poczucie społ, integralności, a jednocześnie wolność wew. Wyznawca prawosławia nie potrzebuje prawnych zapewnień, bo dla niego ważna jest wolność wew., a nie polityczna. Katolicyzm zachował spoistość wyznawców, ale za cenę hierarchii, co ogranicza wolność, bo obowiązuje posłuszeństwo. Protestantyzm daje wyznawcom poczucie wolności, ale za cenę poczucia wspólnoty.
Samarin, „O poglądach hist. I literackich czasopisma „sowriemiennik””- tekst będący reakcją na pracę Kawierina „Rzut oka na stosunki prawne…”. Samarin- zwolennik personalizmu, przeciwnik indywidualizmu. Chrześc., wzywa do wyrzeczenia się swojego indywidualizmu i podporządkowania się zborowości. Jeśli uzna się jednostkę za wartość najwyższą, nie da się zbudować wspólnoty. Postulat samoograniczenia osobowości. Człowiek może zrozumieć, czym jest wolność i wew. Integralność, tylko wtedy, gdy otworzy się na Boga. Nakazy moralne należy wyprowadzić z religii, bo wtedy nie będą dla człowieka obciążeniem. Pojedyncza jednostka nie może działać skutecznie, jest bezsilna. Wspólnoty słowiańskiego były lepsze od germańskich. U Germanów uwielbiano jednostkę, przez co Niemcy są zbiorem indywidualistów, nie odczuwających więzi. Słowianie świadomie zrezygnowali z nieograniczonego manifestowania swoich indywidualności, wybrali wspólnotę. Wspólnota to świecka wspólnota Kościoła. W Rosji zawsze wspólnota dominowała nad jednostką. Reguła związku każdego prawosławnego z prawosławnym władcą, co zapobiegło poczucia zniewolenia.
Kirijewski „Konieczność i możliwość nowych zasad dla filozofii”- niewystarczalność rozumu i logicznego myślenia do budowy integralnej osobowości. Zbytnie zaufanie logice wiedzie na manowce, przez co upada wiara i kultura (patrzeć na Zachód!). Na Zach. Dominuje myślenie merkantylne, rządzi przemysł i pieniądz, nie ma altruizmu, bezinteresowności. Tylko religia może zapewnić wew integralność duszy. Wiara to ten czynnik, który nadaje właściwy wymiar wszystkim wariantom poznania. Dwa warianty wolności- wew i zew. Rosjanin nie potrzebuje formalnych gwarancji dla swojej wolności, bo ceni wolność duch. Osobowość wew i zew (nawiązanie do św. Pawła- człowiek zew. Jest nietrwały, ulotny, przypadkowe właściwości. Człowiek wew. – na niego składa się obraz Boży), ta wew. Jest najważniejszym wyznacznikiem antropologii. Prawosławny żyje według praw bożych, które uznaje za prymarne. (??- zła odbitka)
Osobowość integralna (słowianofile)
-podmiotem osobowości jest zbiorowość (człowiek jest wolnym o tyle o ile jest członkiem wspólnoty)
-wolność ma charakter wew.
-wiara jest warunkiem integralności osobowości i wspólnoty.
-wartością jest spoistość, monolitość
– wszystkie wartości ogólnoludzkie są obecne w prawosławiu, dzięki czemu prawosławny może stać się człowiekiem w pełni
-rola uczucia w manifestowaniu się osobowości (uczucie, a nie rozum)
-stosunki społeczne to stosunki oparte na więzach rodzinnych i rodowych, nie stanowione prawo, lecz poczucie naturalnej więzi z grupą jest najlepsze.
– osobowość rozwija się najlepiej w warunkach ciągłości historycznej (spokojnie, bez wstrząsów, stabilnie i spokojnie)
-przywrócenie łączności między wszystkimi grupami społecznymi, w tym z tymi zbłąkanymi (należy przywrócić więź ludu i inteligencji, która powinna wrócić do ludowego modelu życia)
-miasto, przemyśl nie sprzyjają temu, aby być człowiekiem w pełni (wieś to zespół najlepszych okoliczności)

Osobowość autonomiczna (okcydentaliści):
-podmiotem wolności jest pojedynczy człowiek
-pojedyncza osobowość jest celem procesu historycznego
-warunkiem wolności jest racjonalizacja i indywidualizacja świadomości (kieruj się rozumem i przerwij naturalne więzi ze swoim środowiskiem będziesz wolny!)
-główna forma aktywności życiowej jest działanie, ujawnianie swoich poglądów, uczuć, myśli (eksterioryzacja osobowości)
-w pewnych okolicznościach rewolucja jest pożądana
-idealne warunki dla rozwoju osobowości, to społeczeństwo, w którym więzi społeczne się racjonalizują (prawo)
-wielkie etniczne zbiorowości umożliwiają emancypacje osobowości, wtedy gdy z etapu ludzi przechodzą w etap narodu.
Kapitalizm, miasto, przedsiębiorczość to okoliczności spol. Sprzyjające osobowości człowieka