Klasztory prawosławne nie mają jednej, tej samej reguły dla kilku klasztorów  nie ma tam zakonów jak w katolicyzmie. Każdy klasztor może ustanowić własny porządek. Można wskazać w historii kilka wzorów do naśladowania, postaci, które cieszyły się uznaniem w prawosławiu, a ich życie i żywot stały się wzorem.

1. TEODOZJUSZ PIECZERSKI – Преподобный ФЕОДОСИЙ ПЕЧЕРСКИЙ – zasłynął jako ten, który chciał uświęcić pracę – praca jako droga do świętości; miał opinię труженника – pracowity; kochał księgi, praktyka ubóstwa, również odzienia; asceza jago nie była maksymalistyczna ale umiarkowana – na miarę sił, wytrzymałości; świętość pracy – podawano go za wzór, który każdy moment życia zajmuje pracą codzienną, konieczną, celową; uświęcenie codzienności – codziennych obowiązków; codzienność może zostać zchrystianizowana; praca TP: 1. nad ja, 2. dla klasztoru, wspólnoty, 3. dla wiernych spoza klasztoru; był człowiekiem spokojnym wewnętrznie, otwarty na innych; nie miał wątpliwości, prostota serca;

2. SERGIUSZ RADONEŻSKI – Преподобный СЕРГИЙ РАДОНЕЖСКИЙ (1314-1392) – uważany za największego świętego doby staroruskiej; miał dar ksiąg – lubił czytać święte teksty; początkowo – próby praktyk pustelniczych koło Radoneża; Sergiusz chciał żyć sam, ale nie było mu to dane, rozeszła się wieść o jego świętości i ludzie gromadzili się wokół niego, a patriarcha Konstantynopola przekonał go by utworzył wspólnotę; z jednej strony kontynuuje zalecenia TP  uważa, że ubóstwo powinno być powszechną regułą w klasztorach (też szat liturgicznych); wrażliwy na potrzeby ludzi spoza klasztoru, też materialne; cechowała go wielka pokora, którą okazywał współbraciom – mnich nie powinien epatować oznakami swojej ascezy; przejawiało się to też tym, że kłaniał się wszystkim, z którymi rozmawiał (też chłopom) oraz tym, że gdy w klasztorze był spór, kto ma zostać ihumenem, to on uciekł z klasztoru; zalecał łagodność w traktowaniu grzeszników; zajmował się działalnością charytatywną; żywot mówi, że miał zdolności uzdrawiające, z nawet wskrzeszające; kontynuacja życia duchowego TP – prostota, brak rozterek, załamań; był eremitą, mistykiem (miał widzenie MB, a w Kościele Prawosławnym to rzadkie), ascetą ale i był zaangażowany w życie polityczne – przyjeżdżano do niego po rady, wypełniał misje polityczne wyznaczane mu przez księcia moskiewskiego (np. do Nowogrodu – wtedy jarzmo tatarskie, chciał zjednoczenia księstw; SR pojechał do Nowogrodu by wezwać ich do poddania się, gdy odmówili – nakazał zamknąć wszystkie cerkwie w mieście); podczas bitwy na Kulikowym Polu, choć był w klasztorze, SR miał widzenia i opowiadał braciom co się dzieje na polu walki; SR umiejętnie łączył przeciwieństwa: mistyk-polityk, eremita-cenobita; to uczyniło z niego patrona zjednoczenia Rusi; też dlatego, że był wielkim czcicielem Trójcy Świętej – tak jak Trójca Święta, to 3 hipostazy, które tworzą 1 całość, tak i Ruś mimo iż rozbita, to stanowi jedność;

3. NIL SORSKI – Преподобный НИЛ СОРСКИЙ (1433-1508) – w młodości był przepisywaczem ksiąg; odwiedził górę Athos i po tym postanowił zostać pustelnikiem nad rzeką Sor; rozeszła się informacja o jego życiu, stał się postacią uznaną; w 1490 r. brał udział w Soborze poświęconym heretykom; kolejny w 1503 r.; wystąpił z wnioskiem o łagodne traktowanie heretyków – chciał Kościoła miłosiernego; też wniosek o powszechny nakaz obowiązywania klasztorów ubogich – mnisi powinni utrzymywać się z pracy własnych rąk; sformułował „Монастырский устав” – regulamin; uważa się go za twórcę formy monastycyzmu – скит – to jego zdaniem najlepszy sposób na życie klasztorne; nie chciał być ihumenem ani nauczycielem innych; zwolennik hierarchii wartości ksiąg; kładł nacisk na umiarkowaną ascezę – zbyt ciężkie praktyki mogą przynieść więcej szkody niż pożytku; znudzony mnich  we władzy „Demona Południa” (acedii) – w południe człowiek najbardziej zmęczony, mnich szuka okazji by się oderwać od zajęć; należy dobrać typ ascezy do wieku, możliwości; uczył, że świat to siedlisko marności i mnisi powinni być na to wyczuleni; szczególnie ulubiona forma ascezy mnicha – ubóstwo – nie tylko szaty ale i wyposażenie cerkwi; protestował przeciw próbom przyozdabiania cerkwi; pieniądze, które przynoszono do klasztoru, mówił żeby dawcy rozdali biednym; przyniósł na Ruś praktykę hezychazmu; dobroć i miłość wobec wszystkich – dominująca cecha osobowości; nie sądzić innych;

Więcej na:  http://ziarenkopiasu.pl