Gmina to podstawowa,  a tym samym najmniejsza jednostka samorządowa. Jednocześnie jest to przykład samorządu terytorialnego w pełni samodzielnego. Zadnia, które stoją przed gminą wykonuje on bowiem samodzielnie, własnym sumptem, ponosząc jednocześnie za nie wszelką odpowiedzialność. Chociaż oczywiście nie jest to jednostka zdecentralizowana i w pełni niezależna. Jest ona bowiem również zobowiązana do wykonywania zadań nakładanych przez nią przez organy państwowe. W szczególności w przypadku dużych gmin trudno jest o to, aby wykonywała ona wszelkie zdania samodzielnie. W związku z tym może ona powoływać od pomoc organy pomocnicze, takie jak na przykład osiedla, dzielnice czy sołectwa. Jednak, o ile gmina jest samorządem terytorialnym o osobowości prawnej z wszelkimi, wynikającymi z tego konsekwencjami, to organy pomocnicze już takiej osobowości nie posiadają. Gmina musi podporządkować się określonemu regulaminowi. W jej przypadku nazywany jest on statutem. Mieszkańcy gminy swoje sprawy indywidualnie załatwiają za pośrednictwem poszczególnych urzędników, pracujących w gminie. Z kolei sprawy o charakterze ogólnym, szczególnie ważne dla całej społeczności można rozwiązywać za pośrednictwem referendum gminnego. Gmina posiada dwa podstawowe organy to jest zarząd gminy oraz radę gminy. Zarząd gminy stanowią urzędnicy, posiadający władze o charakterze wykonawczym. Na ich czele stoi wójt, burmistrz lub prezydent. Jest to uzależnione od statusu i wielkości gminy, jaką on zarządza. Wójt to najwyższy urzędnik na wsi, burmistrz rządzi w niewielkich miastach do 100000 mieszkańców, a w miastach powyżej tej liczby mieszkańców prezydent. Rada gminy stanowi zaś władzę stanowiąca i kontrolną.  Do jej zadań należy między innymi uchwalania statutu, budżetu, planu zagospodarowania przestrzennego itp. itd.